Sürekli En Kötüsünü Düşünüyorum: Olmamış Şeyler İçin Neden Kaygılanıyorum?

Sevdiğiniz biri telefonunuza cevap vermediğinde aklınıza hemen kötü bir ihtimal mi geliyor? İş yerinde yöneticiniz sizinle konuşmak istediğinde yanlış bir şey yaptığınızı mı düşünüyorsunuz? Henüz sonuçlanmamış bir sağlık kontrolü, beklediğiniz bir haber veya yaklaşan bir yolculuk günlerce zihninizi meşgul ediyor olabilir.

Üstelik çoğu zaman düşündüğünüz şeylerin hiçbiri gerçekleşmez. Ancak siz o sırada yalnızca bir ihtimali düşünmüyor, sanki gerçekten yaşanıyormuş gibi kaygılanıyorsunuzdur.

Peki, zihin neden henüz gerçekleşmemiş olaylara bu kadar güçlü tepkiler verir?

Zihnimiz neden kötü ihtimallere odaklanır?

İnsan zihni, tehlikeleri fark etmek ve olası risklere hazırlanmak üzere çalışır. Bir sorun çıkma ihtimalini önceden düşünmek bazı durumlarda işe yarayabilir. Ancak bu eğilim sürekli hâle geldiğinde, zihnin tehlike arama biçimi günlük yaşamı zorlaştırabilir.

Örneğin, sevdiğiniz birinin geç cevap vermesi farklı nedenlerle açıklanabilir. Meşgul olabilir, telefonunu duymamış olabilir veya konuşmak için uygun bir zamanı olmayabilir. Buna rağmen zihniniz doğrudan “Başına bir şey geldi” ya da “Bana artık değer vermiyor” sonucuna ulaşabilir.

Burada yaşanan şey, belirsizliğin olumsuz bir senaryoyla doldurulmasıdır. Kişi kesin bir yanıt bulamadığında, zihni ihtimalleri tekrar tekrar değerlendirmeye başlayabilir.

Bir ihtimalin aklınıza gelmesi, onun gerçekleşeceğine dair bir kanıt değildir.

Sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek neyle ilişkili olabilir?

Her şeyi önceden düşünmeye çalışmak bazen hazırlıklı olma isteğinden kaynaklanır. Kişi, olumsuz bir ihtimali yeterince fazla düşünürse ona karşı kendini koruyabileceğine inanabilir.

Ancak düşünmekle çözüm üretmek aynı şey değildir. Gerçek bir sorun için plan yapmak işe yarayabilirken, kontrol edilemeyen ihtimalleri tekrar tekrar değerlendirmek kaygıyı artırabilir.

Bu durum bazen yoğun stres dönemlerinde ortaya çıkar. Bazı kişilerde ise kaygı uzun süredir devam eder; farklı yaşam alanlarına yayılır ve dinlenmeyi, uyumayı veya günlük işlere odaklanmayı zorlaştırır.

Burada önemli olan yalnızca ne düşündüğünüz değil, bu düşüncelerin yaşamınızı nasıl etkilediğidir.

Kötü senaryoları düşünmeyi nasıl azaltabilirsiniz?

Aklınıza olumsuz bir ihtimal geldiğinde kendinizi hemen olumlu düşünmeye zorlamanız gerekmiyor. Bunun yerine düşünceyle aranıza biraz mesafe koymayı deneyebilirsiniz.

1. Gerçek ile ihtimali ayırın.

Kendinize “Şu anda kesin olarak bildiğim ne var?” diye sorun. Örneğin, bir mesajın yanıtlanmamış olması bir gerçektir; karşınızdaki kişinin size kızgın olduğu ise henüz doğrulanmamış bir yorumdur.

2. Düşüncenin peşinden gitmek zorunda olmadığınızı hatırlayın.

Bir ihtimali düşünmeniz, onu çözmek için hemen harekete geçmeniz gerektiği anlamına gelmez. Bazı soruların yanıtı ancak zamanla ortaya çıkar.

3. Kontrol edebildiğiniz noktaya dönün.

Beklediğiniz bir haber varsa sürekli olasılıkları hesaplamak yerine, şu anda yapabileceğiniz somut bir şey olup olmadığını değerlendirin. Yapabileceğiniz bir şey yoksa günlük yaşamınıza dönmek için kendinize alan açın.

4. Kaygının ne zaman arttığını gözlemleyin.

Yorgunluk, uykusuzluk, stres veya yalnız kalmak bazı kişilerde olumsuz düşünceleri yoğunlaştırabilir. Hangi durumlarda daha fazla kaygılandığınızı fark etmek, kendi örüntünüzü anlamanıza yardımcı olabilir.

Bu yöntemlerin amacı bütün kötü düşünceleri ortadan kaldırmak değildir. Amaç, zihninizin sunduğu her ihtimali gerçek kabul etmeden yaşamınıza devam edebilmektir.

Ya kaygı günlük hayatımı yönetmeye başladıysa?

Sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek; uykuya dalmayı, işinize odaklanmayı, ilişkilerinizde rahat hissetmeyi veya günlük kararlar vermeyi zorlaştırıyorsa bunu yalnızca fazla düşünmek olarak değerlendirmemek gerekir.

Kaygı uzun süre devam ettiğinde, kişinin kendi başına rahatlaması güçleşebilir. Psikolojik destek sürecinde kaygıyı tetikleyen düşünceler, belirsizliğe verilen tepkiler ve kaygıyı sürdürmeye katkıda bulunan davranışlar ele alınabilir.

Ankara'da, özellikle Çankaya ve Tunalı çevresinde psikolog arayışındaysanız, Turkuaz Aile Danışma Merkezi'nde çalışan uzmanların profillerini inceleyebilir ve ihtiyaçlarınıza uygun bir görüşme için randevu oluşturabilirsiniz.

Bazen zihnimiz bizi korumak için en kötü ihtimalleri düşünür. Fakat her ihtimale karşı hazırlıklı olmaya çalışırken bugünü yaşamayı kaçırabiliriz. Kendinize şu soruyu sormakla başlayabilirsiniz: Şu anda gerçekten bir sorun mu yaşıyorum, yoksa yaşanmasından korktuğum bir şeyin içinde mi yaşıyorum?