Kendimi Başarılı Bulamıyorum: Ne Yaparsam Yapayım Neden Yetmiyor?

Bir işi başarıyla tamamlıyorsunuz ama sevinciniz uzun sürmüyor. Kısa süre sonra yapmanız gereken yeni şeyleri düşünmeye başlıyorsunuz. Birisi sizi takdir ettiğinde bunu şansınıza bağlıyor, yaptığınız küçük bir hatayı ise günlerce aklınızdan çıkaramıyorsunuz.

Çevrenizdekiler başarılı olduğunuzu düşünüyor olabilir. Ancak siz kendinizi onların gördüğü kadar yeterli hissetmiyorsunuzdur.

Daha çok çalışmanız, daha iyi olmanız veya bir sonraki hedefinize ulaşmanız gerektiğini düşünüyorsunuz. Peki, hedeflerinize ulaştığınız hâlde neden kendinizi başarılı hissetmekte zorlanıyorsunuz?

Başarı neden yeterli hissettirmiyor?

Bazı insanlar için başarı, elde edilen bir sonuçtan çok kendilerini değerlendirme ölçütüdür. İyi bir iş çıkardıklarında kendilerini değerli hissederken hata yaptıklarında bütün yeterliliklerini sorgulayabilirler.

Bu durumda başarı kalıcı bir memnuniyet yaratmaz. Yalnızca bir sonraki hedefe kadar süren kısa bir rahatlama sağlar.

Örneğin, uzun süredir istediğiniz bir işe kabul edildiğinizi düşünün. İlk günlerde mutlu olabilirsiniz. Ancak kısa süre sonra diğer çalışanlarla kendinizi karşılaştırmaya, yeterince iyi olup olmadığınızı sorgulamaya başlayabilirsiniz.

Zihniniz bu kez başka bir koşul öne sürer: Daha fazla deneyim kazanmalı, daha çok çalışmalı veya başkalarından daha iyi olmalısınız.

Böylece hedefler değişir ama kendinizi yetersiz hissetme biçiminiz aynı kalır.

Mükemmeliyetçilik ve yetersizlik hissi

Mükemmeliyetçilik yalnızca titiz olmak veya yüksek standartlara sahip olmak değildir. Bazı durumlarda kişinin kendi değerini hatasız olmakla ilişkilendirmesine de yol açabilir.

Bu kişiler yaptıkları işteki küçük eksiklikleri kolayca fark ederken başarılarını kabul etmekte zorlanabilir. Başkalarının hatalarına anlayış gösterebilir ama kendilerine aynı hakkı tanımayabilirler.

“Daha iyisini yapabilirdim.”

“Bunu herkes yapardı.”

“Bir gün gerçekten yetersiz olduğum anlaşılacak.”

Bu düşünceler, elde edilen başarıların değerini azaltırken olası hataları büyütebilir. Kişi zamanla yaptığı işlerden keyif almak yerine sürekli kendini kanıtlamaya çalışabilir.

Burada önemli olan yüksek hedeflere sahip olmak değildir. Asıl mesele, bu hedeflere ulaşamadığınızda kendinize nasıl davrandığınızdır.

Kendimi sürekli başkalarıyla kıyaslıyorsam ne yapabilirim?

Kıyaslama, kendi durumumuzu değerlendirmek için zaman zaman kullandığımız doğal bir yöntemdir. Ancak sürekli olarak başkalarının güçlü yanlarını kendi eksiklerimizle karşılaştırmak, kendimizi olduğumuzdan daha yetersiz görmemize neden olabilir.

Bu döngüyü fark etmek için birkaç noktaya dikkat edebilirsiniz:

• Başarı ölçütünüzü belirleyin. Bir işi gerçekten iyi yapmış olmanız için kusursuz olması mı gerekiyor, yoksa ihtiyacı karşılaması yeterli mi?

• Tamamladıklarınızı da görün. Zihniniz yalnızca eksiklere odaklanıyorsa gün içinde başardığınız veya emek verdiğiniz şeyleri de değerlendirin.

• Başkalarının koşullarını hesaba katın. Herkesin başlangıç noktası, imkânları ve sorumlulukları aynı değildir.

• Kendinize hata yapma hakkı tanıyın. Bir konuda başarısız olmak, bütün yaşamınızda başarısız olduğunuz anlamına gelmez.

Bunlar kendinizi sürekli olumlu düşünmeye zorlamak için değil, kendiniz hakkında daha dengeli bir değerlendirme yapabilmek için önemlidir.

Özdeğeriniz yalnızca başardıklarınızdan mı oluşuyor?

Kendinizi değerli hissetmek için sürekli bir şeyler başarmanız gerektiğine inanıyorsanız durmak, hata yapmak veya başkalarından geride kaldığınızı düşünmek zorlayıcı olabilir.

Bazen asıl ihtiyaç daha fazla başarı elde etmek değil, başarı ve başarısızlık karşısında kendinize yaklaşımınızı değiştirmektir.

Yaptıklarınızın değerini küçümsemek, sürekli yetersizlik hissetmek veya başkalarının beklentilerine göre yaşamak günlük yaşamınızı etkiliyorsa psikolojik destek bu düşünce kalıplarını anlamanıza yardımcı olabilir.

Ankara'da, özellikle Çankaya ve Tunalı çevresinde psikolog arayışındaysanız, Turkuaz Aile Danışma Merkezi'nde çalışan uzmanların profillerini inceleyebilir ve ihtiyaçlarınıza uygun bir görüşme için randevu oluşturabilirsiniz.

Belki de kendinize sormanız gereken soru şudur: Gerçekten yeterince başarılı olmadığım için mi kendimi yetersiz hissediyorum, yoksa ne kadar başarılı olursam olayım kendimi yeterli görmeyi mi öğrenemedim?