Henüz yaşanmamış olayları tekrar tekrar düşünüyor, en kötü ihtimallere hazırlanıyor veya ortada belirgin bir tehlike yokken bile huzursuz mu hissediyorsunuz?
Bazen bir telefon görüşmesi, bazen iş yerinde yaşanacak bir gelişme, bazen de sevdiklerinizin başına gelebilecek olumsuz bir durum zihninizi uzun süre meşgul edebilir. Kendinize endişelenmemek gerektiğini söyleseniz bile düşüncelerinizi durdurmakta zorlanabilirsiniz.
Kaygı, insanın tehlikelere karşı hazırlıklı olmasını sağlayan doğal bir duygudur. Ancak sürekli hâle geldiğinde ve kişinin günlük yaşamını etkilemeye başladığında bir anksiyete bozukluğunun belirtisi olabilir.
Anksiyete belirtileri nelerdir?
Anksiyete yalnızca zihinsel bir endişe hâli değildir. Bedensel belirtilerle de kendini gösterebilir.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek
Günlük olaylar hakkında gereğinden fazla endişelenmek
Kaygıyı kontrol etmekte ve zihni sakinleştirmekte zorlanmak
Kalp çarpıntısı, terleme veya titreme yaşamak
Kaslarda gerginlik ve huzursuzluk hissetmek
Uykuya dalmakta veya uykuyu sürdürmekte zorlanmak
Dikkatini toplamakta güçlük çekmek
Sürekli güvence aramak veya olası tehlikeleri kontrol etmek
Kaygı yaratan ortamlardan ve durumlardan kaçınmak
Bu belirtiler farklı psikolojik veya fiziksel durumlarla da ilişkili olabilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak kişinin anksiyete bozukluğu yaşadığı sonucuna varılamaz.
Neden sürekli kötü ihtimalleri düşünüyorum?
Kaygı yaşayan kişiler çoğu zaman belirsizliği tehdit olarak algılayabilir. Henüz gerçekleşmemiş bir olayın olumsuz sonuçlarını zihninde tekrar tekrar canlandırabilir.
Örneğin partnerinin geç cevap vermesini ilişkinin kötüye gittiğine, iş yerindeki küçük bir eleştiriyi başarısız olacağına veya bedensel bir duyumu ciddi bir hastalığın işareti olduğuna yorabilir.
Zihin, tehlikeyi önceden fark ederek kişiyi korumaya çalışır. Ancak bu çaba sürekli hâle geldiğinde kişi yaşadığı anın içinde kalmakta zorlanabilir.
Bir süre sonra kaygıyı azaltmak için sürekli kontrol etme, başkalarından güvence isteme veya kaçınma davranışları gelişebilir. Bu davranışlar kısa süreli rahatlama sağlasa da kaygının devam etmesine katkıda bulunabilir.
Anksiyete bozukluğu tedavi edilir mi?
Evet. Anksiyete bozukluklarında kişinin yaşadığı belirtilere, ihtiyaçlarına ve sorunun niteliğine göre farklı psikolojik destek ve tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Psikoterapi sürecinde kaygıyı tetikleyen düşünceler, duygular ve davranışlar ele alınır. Kişinin endişe döngüsünü fark etmesi, düşüncelerini daha gerçekçi değerlendirmesi ve kaygı yaratan durumlarla daha işlevsel biçimde baş edebilmesi hedeflenir.
Bilişsel davranışçı terapi, anksiyete bozukluklarında etkinliği araştırmalarla desteklenen psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Bazı durumlarda psikiyatri uzmanının değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de sürece eklenebilir.
Ne zaman psikolojik destek almalıyım?
Kaygılarınız günlük yaşamınızı belirlemeye başladıysa, işinize veya ilişkilerinize odaklanmanızı zorlaştırıyorsa, uyku düzeninizi etkiliyorsa ya da sürekli bir şeyleri kontrol etme ihtiyacı duyuyorsanız profesyonel destek almayı düşünebilirsiniz.
Önemli olan kaygının tamamen ortadan kalkmasını beklemek değil, onun yaşamınızı yönetmesini engelleyecek beceriler geliştirebilmektir.
Ankara Çankaya'da psikolog arayışındaysanız Turkuaz Aile Danışma Merkezi'nde bireysel danışmanlık kapsamında yaşadığınız güçlükler değerlendirilebilir. Uzmanlarımızın çalışma alanlarını inceleyerek size uygun görüşme için bilgi alabilirsiniz.
Sürekli endişelenmek zorunda değilsiniz. Kaygınızın nedenlerini anlamak ve onunla daha sağlıklı baş edebilmek için destek alabilirsiniz.